Je paard, je vriendje…

Je paard, je vriendje, of toch maar niet?

Respect is een veel gehoord begrip binnen de paardenwereld en er bestaan een heleboel visies over leiderschap, persoonlijke ruimte en dat soort dingen. Het valt op dat als er gesproken wordt over respect, dat dit dan vaak iets is dat vooral het paard moet tonen. Hij moet je ruimte respecteren, mag vooral niet aan je jas/haar/handen friemelen, hij moet er niet aan denken om op je voeten te gaan staan en liefst van al voert hij ook nog eens gewillig de opdrachten uit die jij van hem vraagt.

Maar…

Wij leven in een mensenwereld en die is toch net even anders dan de paardenwereld. Je paard heeft er geen idee van wat jouw ruimte nu precies is. Hij snapt ook niet zo maar dat jouw kleine teentjes niet bestand zijn tegen 500 kg paard. En hij begrijpt nog veel minder van al die opdrachten die je hem oplegt. Aan jou dus om uit te leggen hoe respect er dan wel uit hoort te zien.

Omzien naar elkaar

Respect is geen aangeboren knopje.

Als je de woordenboek er op na slaat, dan zal je termen als ‘eerbied’ en ‘ontzag’ tegen komen. Termen waar een paard absoluut niet mee bezig is. Gelukkig is de oorspronkelijke betekenis een stuk luchtiger. Respect betekent ‘omzien naar elkaar’ en is dus wederzijds.

Als je respect van je paard verwacht, dan moet je eerst heel helder hebben wat dat respect nu juist voor jou betekent. Met andere woorden: wat wil jij van je paard zien?

Respect en leiderschap

Er wordt vaak gezegd dat horsemanship om leiderschap draait. Een leider is consequent, liefdevol en duidelijk. Geen baas die dwingt, maar een leider die mogelijkheden biedt, oplossingen, samenwerking, … Het stuk geven, van geven en nemen.

Maar…

Toch staat de leider, de ‘ik’ centraal. In zekere zin ben jij ook degene die bepaalt hoe het leven van je paard er uit ziet. Het gaat er echter niet alleen om wie jij bent, het gaat erom wie je je paard laat zijn. Dat je hem de keuze geeft om samen te zijn, een open vraag en geen kant-en-klare oplossing.

Heel vaak wordt er verwacht dat het paard gewoon volgt en dus luistert. Echter heb je te maken met een individu. Een ‘ik’ met een eigen mening, gevoelens en emoties. Bekijk daarom je paard eens als partner, iemand waarmee je samenwerkt in plaats van iemand die voor je werkt.

Want dat is waar horsemanship uiteindelijk om draait: de relatie tussen twee unieke individuen.

Persoonlijke ruimte

Als er een discussie heerst over respect, dan neemt persoonlijke ruimte een belangrijke plaats in. Over die persoonlijke ruimte heeft iedereen zo zijn mening. En dat is goed!

Want…

Het illustreert wat persoonlijke ruimte nu werkelijk is: persoonlijk.

Iedereen heeft een persoonlijke bubbel, een zone die de afstand aan geeft waarin je jezelf comfortabel voelt ten op zichte van anderen. De ene persoon mag al dichter komen dan de andere en zo gaat het ook met je paard.

Persoonlijke ruimte gaat over afspraken en die afspraken zijn wederzijds. Heel wat mensen zijn zich bewust van hun persoonlijke bubbel en willen die kost wat kost beschermen. Komt je paard ongevraagd jouw bubbel binnen, dan wordt hij als snel bestempeld als onbeleefd, dominant of ronduit brutaal. 

Echter werkt persoonlijke ruimte net zoals respect: als jij niet duidelijk maakt aan je paard wat die bubbel nu precies betekent, hoe kan hij er dan respect voor opbrengen?

Plus: hoe veel rekening hou jij met de persoonlijke bubbel van je paard? Want die wordt ontzettend vaak doorprikt, ongevraagd.

Dus…

Maak voor jezelf eens uit welke concrete afspraken je over persoonlijke ruimte wil maken met je paard en kijk eens kritisch naar jezelf.

Nodig jij je paard altijd uit tot contact en hou je rekening met zijn antwoord?

Mag jouw paard zelf contact maken en geef je hem dan wat hij vraagt?

Want omzien naar elkaar betekent ook open staan voor de antwoorden die de ander geeft.

Afspraken maken

Respect gaat dus over afspraken maken en dat is tweerichtingsverkeer. Enerzijds moet er worden afgesproken hoe respect er nu juist uit ziet, anderzijds moet je open staan voor de mening van je paard.

Kleine moeilijkheid: paarden communiceren anders dan wij mensen en dat leidt vaak tot miscommunicatie.

Want…

We gaan er vaak vanuit dat ons paard ons wel begrijpt. Maar je paard is niet in staat om onze verbale taal te begrijpen. Daar heeft ie simpelweg de mogelijkheden niet voor. Zijn grijze massa reikt niet zó ver.

Anderzijds kan jij ook geen ‘paards’ spreken. Hoe goed je je lichaamstaal ook inzet en welke tools je er ook bij haalt, een paard is een paard en een mens is een mens. Wij hebben geen beweeglijke oren, geen staart en we lopen op twee benen… Dus qua paardentaal spreken komen wij helaas in te kort.

Paardenfluisteren gaat het dus niet worden.

Gelukkig leren mensen iets gemakkelijker als het aankomt op taal. Wij zijn prima in staat paardentaal te bestuderen en te begrijpen. Jezelf verstaanbaar maken voor je paard is dus niet zo heel moeilijk. Het enige dat je daar voor nodig hebt is een beetje kennis van wie je paard is, hoe hij de wereld beleeft en hoe hij leert.

Vertrouwen en consistentie

Vertrouwen is iets waar je duurzaam aan moet bouwen, met geduld en consequentie. Je paard heeft namelijk nood aan duidelijkheid. Hij kan er niet zo goed mee om als iets de éne dag wel oké is en de andere dag niet, als het de éne dag zus gaat en de andere dag zo, …

Dan weet hij het gewoon niet meer.

Wat dat betreft zijn paarden op en top gewoontedieren. Hij moet dus op je kunnen rekenen. Anderzijds wil jij natuurlijk ook op je paard kunnen rekenen. Wij mensen hebben graag controle en de kunst is om die controle ook los te kunnen laten.

Want…

Een paard is nu eenmaal een dier met een eigen ik.

Dat betekent niet dat alles zo maar oké is. Je kan echter wel aangeven wat je van je paard verwacht door het maken van duidelijke afspraken. En als jij deze afspraken consequent naleeft, dan zal je paard op zijn beurt weten wat er van hem verwacht wordt.

Zo creëer je een veilige omgang met je paard en een samenwerking in harmonie.

Je paard, je vriendje, of toch maar niet?

Het was dus één van de onderwerpen onlangs tijdens een lesdag. Het ging over persoonlijke ruimte, leiderschap, dat soort dingen. Eén van de deelnemers vertelde dat ze had gehoord dat je paard achter je moest lopen en daar moest blijven staan.

Want…

Als hij lekker bij je kwam staan, dan vroeg hij eigenlijk: ‘Hey maatje, wat gaan we doen vandaag?’

En dat moet je vooral niet willen als leider. Jij bepaalt, jij bent de leidende factor.

Maar…

Is interactie niet het eerste wat je wil als je je paard gaat trainen?

Is interactie niet datgene dat maakt dat communicatie tweerichtingsverkeer is?

Een paard dat vragen stelt, een trainer die daar voor open staat en omgekeerd. Dan maakt het niet uit waar je paard staat of loopt, dan is er die echte connectie.

En dát maakt het horsemanship, toch?